Η ΠΑΝΑΓΙΑ "ΦΟΒΕΡΑ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ" ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΚΟΥΤΛΟΥΜΟΙΣΙΟΥ ΣΤΗΝ ΕΝΟΡΙΑ ΜΑΣ

ΑΓΙΟΙ ΤΟΠΟΙ - ΣΙΝΑ 8 ΗΜΕΡΕΣ

1η ημ. 03/10/2011 Δευτέρα :

ΘΕΣ/ΝΙΚΗ - ΑΘΗΝΑ – ΙΕΡΟΥΣΑΛΗΜ

Συνάντηση στον Ιερό Ναό Κοιμήσεως της Θεοτόκου Επανομής στις 21:00 μ.μ, μετάβαση στο αεροδρόμιο Μακεδονία και πτήση με την Aegean air. Άφιξη μέσω Αθηνών στο Τελ Αβίβ τα ξημερώματα της 04/10/2011.

2η ημ. 04/10/2011 Τρίτη:

ΛΥΔΑ- ΟΡΟΣ ΕΛΑΙΩΝ- ΕΝΤΟΣ ΠΟΛΕΩΣ

Επιβίβαση στο πούλμαν και μεταφορά στη Λύδα όπου θα προσκυνήσουμε τον τάφο του Αγίου Γεωργίου. Προσκύνημα στο Όρος των Ελαιών απ’ όπου ανελήφθη ο Κύριος, στην Γεθσημανή στον Τάφο της Παναγίας και τέλος προσκύνημα στον Βράχο της Αγωνίας. Κατά της 12:00 τακτοποίηση στο ξενοδοχείο και ξεκούραση. Στη συνέχεια προσκυνήματα εντός Πόλεως όπου θα προσκυνήσουμε στο σπίτι της Αγ. Άννης, το Πραιτώριο, το Ναό της Αναστάσεως ( Γολγοθάς, Αποκαθήλωση, Πανάγιος Τάφος, προσωρινή φυλακή του Κυρίου, Εύρεση του Τιμίου Σταυρού, το παρεκκλήσι του Αδάμ). Επιστροφή στο ξενοδοχείο, δείπνο και ξεκούραση.

1η διανυκτέρευση στην Ιερουσαλήμ

3η ημ. 05/10/2011 Τετάρτη:

ΘΑΒΩΡ - ΤΙΒΕΡΙΑΔΑ –ΝΑΖΑΡΕΤ - ΚΑΝΑ

Αναχώρηση για το Όρος Θαβώρ όπου έγινε η μεταμόρφωση του Κυρίου μας. Συνεχίζουμε για τη Ναζαρέτ (προσκύνημα στον τόπο του Ευαγγελισμού ),την Κανά (πρώτο θαύμα του Κυρίου μας) και γύρος της Τιβεριάδας όπου βρίσκεται το Όρος των Μακαρισμών, Καπερναούμ. Τέλος στον Ιορδάνη ποταμό αγιασμός των υδάτων. Επιστροφή στην Ιερουσαλήμ.

2η διανυκτέρευση στην Ιερουσαλήμ

4η ημ. 06/10/2011 Πέμπτη:

ΒΗΘΛΕΕΜ – ΤΙΜΙΟ ΣΤΑΥΡΟ – ΚΑΤΑΜΟΝΑΣ - ΣΙΩΝ

Αναχώρηση το πρωί για τη Βηθλεέμ όπου θα προσκυνήσουμε το Σπήλαιο της Γεννήσεως, το σπήλαιο των νηπίων, το χωριό των ποιμένων και την Μονή του Αγ. Θεοδοσίου. Στη συνέχεια επίσκεψη στη Μονή του Αγ. Σάββα. Επιστρέφοντας στην Ιερουσαλήμ προσκύνημα στην Ορεινή εκεί όπου βρίσκεται το σπίτι του Αγ. Ιωάννου του Προδρόμου, στην Μονή του Τιμίου Σταυρού και τέλος στο Καταμόνας στην Μονή του Αγ. Συμεών Θεοδόχου. Τέλος προσκύνημα στην Σιών όπου θα δούμε το υπερώο και το σπίτι του Αγ. Ιωάννου του Θεολόγου.

3η διανυκτέρευση στην Ιερουσαλήμ

5η ημ. 07/10/2011 Παρασκευή: ΙΕΡΟΥΣΑΛΗΜ-ΣΙΝΑ

Αναχώρηση για τη χερσόνησο του Σινά και την Ιερά Μονή της Αγίας Αικατερίνας μέσω Νεκράς Θάλασσας. Διέλευση των συνόρων Ισραήλ-Αιγύπτου. Άφιξη στο Μοναστήρι, τακτοποίηση στους ξενώνες και διανυκτέρευση. Τα μεσάνυχτα ανάβαση στην Αγία Κορυφή (Χωρήβ) για όσους το επιθυμούν.

4η διανυκτέρευση στην Ι. Μ. Αγ. Αικατερίνας

6η ημ. 08/10/2011 Σάββατο:

ΕΝΤΟΣ ΤΗΣ ΜΟΝΗΣ – ΙΕΡΟΥΣΑΛΗΜ

Θεία λειτουργία στο καθολικό της Μονής για όσους θα παραμείνουν στην Μονή. Προσκύνηση των λειψάνων της Αγίας Αικατερίνη, ξενάγηση εντός και πέριξ της Μονής και στη συνέχεια αναχώρηση για τα σύνορα Αιγύπτου-Ισραήλ. Μετά τη διέλευση των συνόρων και τις καθιερωμένες στάσεις, άφιξη στην Ιερουσαλήμ.

5η διανυκτέρευση στην Ιερουσαλήμ

7η ημ. 09/10/2011 Κυριακή:

ΦΡΕΑΡ ΙΑΚΩΒ –ΙΕΡΙΧΩ

Εκκίνηση με προορισμό το Φρέαρ του Ιακώβ στην Σαμάρεια όπου φυλάσσεται το σκήνωμα του Αγ. Φιλούμενου. Αναχώρηση για την έρημο της Ιουδαίας, το Σαραντάριο Όρος και τις Μονές του Αγ. Γερασίμου του Ιορδανίτου και του προφήτου Ελισσαίου. Συνεχίζουμε για προσκύνημα στη Μονή της Αγίας Μάρθας και Μαρίας στη Βηθανία. Η υπόλοιπη ημέρα ελεύθερη για ατομικά προσκυνήματα και αγορά.

6η διανυκτέρευση στην Ιερουσαλήμ

8η ημ. 10/10/2011 Δευτέρα:

ΤΕΛ ΑΒΙΒ-ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Εκκίνηση για το αεροδρόμιο του Τελ Αβίβ και αναχώρηση με πτήση της Aegean Air. Άφιξη το μεσημέρι στη Θεσσαλονίκη μέσω Αθηνών.

ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΟΥΝ:

Αεροπορικά εισιτήρια Θεσ/νίκη –Αθήνα -Τελ-Αβιβ - Αθήνα - Θεσ/νίκη.

Φόρους αεροδρομίων (Ελλάδος - Ισραήλ).

Φόρους συνόρων (Ισραήλ - Αιγύπτου).

Το φόρο εισόδου στο Σινά.

Την μεταφορά από Επανομή – Αεροδρόμιο – Επανομή με λεωφορείο του γραφείου μας.

Τις μετακινήσεις και ξεναγήσεις όπως αναφέρονται στο πρόγραμμα με σύγχρονα, κλιματιζόμενα, τοπικά λεωφορεία.

Τις πέντε (5) διανυκτερεύσεις στην Ιερουσαλήμ σε επιλεγμένο ξενοδοχείο με πρωινό και ένα γεύμα.

Την μια (1) διανυκτέρευση στο Σινά στους ανακαινισμένους ξενώνες της με πρωινό και ένα γεύμα.

Την ανάβαση στο Όρος Θαβώρ με ταξί.

Τα μικρά λεωφορεία για τον Αγ. Σάββα.

Φιλοδωρήματα οδηγών και σερβιτόρων.

Ασφάλεια αστικής ευθύνης.

Συνοδό-αρχηγό του γραφείου μας.

ΔΕΝ ΠΕΡΙΛΑΜΒΑΝΟΥΝ:

Ό,τι αναφέρεται σαν προαιρετικό, εισόδους σε μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους.

Επιπλέον γεύματα, ποτά, τηλεφωνήματα κλπ.

ΠΑΡΑΚΑΛΟΥΜΕ ΝΑ ΠΡΟΣΕΞΤΕ ΤΑ ΠΑΡΑΚΑΤΩ:

Το πρόγραμμα μπορεί να τροποποιείται κατά την κρίση του αρχηγού όταν αυτό κρίνεται απαραίτητο για την καλύτερη διεξαγωγή του χωρίς όμως να παραληφθεί κάποιο προσκύνημα.

Σε περίπτωση που για λόγους ανεξάρτητους της θέλησής μας δεν μας επιτραπεί η είσοδος σε κάποια από τα προσκυνήματα (π.χ. στη Βηθλεέμ, Ιεριχώ, φρέαρ Ιακώβ ) το γραφείο μας δεν φέρει καμία απολύτως ευθύνη.

Σας συνιστούμε να ε ν ε ρ γ ή σ τ ε  ε γ κ α ί ρ ως για την έκδοση των διαβατηρίων σας.

ΤΙΜΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ: 1150 ₠ το άτομο

Διαφορά μονόκλινου: 170 ₠

ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΕΩΣ ΤΙΣ 31 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2011

π. Γεώργιος Κατζιγκάς: 6945 810 331

ΕΛΕΥΣΗ ΤΙΜΙΑΣ ΚΑΡΑΣ ΑΓΙΑΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΚΟΥΤΛΟΥΜΟΥΣΙΟΥ ΣΤΗΝ ΕΠΑΝΟΜΗ

   Ανακοινώνουμε στους ευλαβείς χριστιανούς ότι την Παρασκευή 29, Σάββατο 30 και Κυριακή 31 Ιουλίου, θα έχουμε την ιδιαίτερη ευλογία να φιλοξενήσουμε στην ενορία μας την Τιμία Κάρα της Αγίας Παρασκευής της Παρθενομάρτυρος από την Ιερά Μονή Κουτλουμουσίου Αγίου Όρους.
   Οι ιερές ακολουθίες θα τελεσθούν ως εξής:

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 29 ΙΟΥΛΙΟΥ 2011
8:00 μ.μ. Υποδοχή της Τιμίας Κάρας στην είσοδο του Ιερού Ναού.
8:30 μ.μ. Ιερά Αγρυπνία

ΣΑΒΒΑΤΟ 30 ΙΟΥΛΙΟΥ 2011
7:30 π.μ. Όρθρος - Θεία Λειτουργία
10:00 π.μ. Παράκληση στην Αγία Παρασκευή
6:00 μ.μ. Εσπερινός και Χαιρετισμοί της Αγίας Παρασκευής


ΚΥΡΙΑΚΗ 31 ΙΟΥΛΙΟΥ 2011
7:00 π.μ. Όρθρος – Θεία Λειτουργία
6:00 μ.μ. Εσπερινός – Αγιασμός
10:00 μ.μ. Αναχώρηση της Τιμίας Κάρας

Ο ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΘΑ ΕΙΝΑΙ ΑΝΟΙΧΤΟΣ ΑΠΟ ΤΙΣ 7 ΤΟ ΠΡΩΙ ΜΕΧΡΙ ΤΙΣ 10 ΤΟ ΒΡΑΔΥ

Αστική Συγκοινωνία από ΙΚΕΑ Νο 69Α, 69Β, στάση Παναγία

Πληροφορίες στο τηλέφωνο 6945 810 331

Ε Κ   Τ Ο Υ   Ι Ε Ρ Ο Υ   Ν Α Ο Υ

Η ΤΙΜΙΑ ΖΩΝΗ ΣΤΗΝ ΕΠΑΝΟΜΗ

Το 1930 στην Επανομή εμφανίστηκε ένα είδος αρουραίων, οι οποίοι προκαλούσαν φοβερές καταστροφές στις καλλιέργειες των κατοίκων. Η επιστήμη αδυνατούσε να προσφέρει λύση. Οι γεωπόνοι μάταια προσπαθούσαν να απαλλάξουν τον τόπο από τη Βιβλική αυτή καταστροφή. Όπως συμβαίνει πάντοτε σε τέτοιες περιπτώσεις, αφού ο άνθρωπος εξαντλήσει όλες του τις δυνατότητες, προσφεύγει ταπεινωμένος και ελπιδοφόρος στον Δημιουργό και Κτίστη του παντός.

Η εκκλησία της Επανομής σαν φιλόστοργη μητέρα, «όν τρόπον επισυνάγει όρνις τα νοσσία εαυτής υπό τας πτερύγας» (Ματθ. 23, 37) τίθεται σε συναγερμό. Οι συγκροτούντες την Εκκλησιαστική Επιτροπή του Ιερού Ναού Κοιμήσεως της Θεοτόκου Ιωάννης Χαλιάπας, Αθανάσιος Παντελής και Νικόλαος Κοντάνας, με επικεφαλής τον ιερέα παπα–Γρηγόριο Παπαγρηγορίου αποφασίζουν να αποτανθούν στην Ιερά Κοινότητα του Αγίου Όρους και ιδιαίτερα στην Ιερά Μονή Βατοπαιδίου, για να φέρουν την τίμια Ζώνη, ως ευλογία στην Κωμόπολη, προκειμένου να απαλλαγούν από τη φοβερή πληγή των αρουραίων.

Το ταξίδι ήταν δύσκολο και επικίνδυνο, λόγω ελλείψεως των καταλλήλων μέσων συγκοινωνίας. Η απόφαση όμως ηρωική και η θέληση αμετάκλητη. Γίνονται δεκτοί με μεγάλη χαρά από τον ηγούμενο της Βατοπαιδίου παπα – Ζαχαρία και τον ιερομόναχο π. Κωνσταντίνο.

Τελικά αφού πήραν την τίμια Ζώνη και με τη συνοδεία δύο καλόγηρων ανέβηκαν σ’ ένα μικρό πλοιάριο, ακολούθησαν το δρόμο της επιστροφής. Η φουρτουνιασμένη θάλασσα ξαφνικά γαλήνεψε, ταξιδεύοντας έτσι άνετα μέχρι τον Άγιο Νικόλαο. Από εκεί και πέρα δεν μπόρεσαν να ταξιδέψουν λόγω μεγάλης θαλασσοταραχής. Έτσι επιβιβάστηκαν σ’ ένα αυτοκίνητο και δια ξηράς έφτασαν έξω από την Επανομή στη θέση «Μετόχι» (της Ιεράς Μονής Αγίας Αναστασίας). Όλο το χωριό βγήκε για την προϋπάντηση. Με ψαλμωδίες και καμπανοκρουσίες έγινε δεκτή η Τίμια Ζώνη στην Κωμόπολη της Επανομής.

Να όμως που μπροστά στην πίστη και την ευλάβεια των κατοίκων η χάρη του Θεού με της ευλογίες της Παναγίας Θεοτόκου έκανε θαύμα. Το βράδυ ξέσπασε φοβερή νεροποντή, παρότι υπήρχε μεγάλη ξηρασία. Από το πολύ νερό δεν έμεινε ούτε ένας αρουραίος.

Ο ΕΟΡΤΑΣΜΟΣ ΤΩΝ ΤΡΙΩΝ ΙΕΡΑΡΧΩΝ ΣΤΗΝ ΕΠΑΝΟΜΗ

Εδώ και πολλά χρόνια, στην πόλη της Επανομής, πανηγυρίζεται με μεγάλη λαμπρότητα η εορτή των Τριών Ιεραρχών. Τόση ήταν η ευλάβεια και η τιμή προς τα πρόσωπα των τριών αγίων Πατέρων της Ορθοδοξίας, ώστε και οι δυο Ενορίες συναντιόνταν με επικεφαλής τους εκπαιδευτικούς και μαθητές και συνεόρταζαν, από κοινού, στην Ενορία της Κοιμήσεως της Θεοτόκο, δηλ. γινόταν «Μονοκλησία», όπως ονομάζεται στην τοπική διάλεκτο. Σήμερα ο εορτασμός αυτός τελείται ξεχωριστά σε κάθε Ενορία.

Το απόγευμα της παραμονής αντιπροσωπεία μαθητών με τους εκπαιδευτικούς παρακολουθούσαν την ακολουθία του Εσπερινού, κατά τη διάρκεια του οποίου γινόταν και η ευλόγηση των πέντε άρτων (αρτοκλασία), με ειδικές δεήσεις «υπέρ των διδασκόντων και διδασκομένων, των γονέων αυτών και των εφόρων των Σχολείων».

Ανήμερα της εορτής γινόταν ο εκκλησιασμός των μαθητών, επίσημα με τη σημαία, μετέχοντας έτσι στην πανηγυρική θεία Λειτουργία. Οι μαθητές και οι μαθήτριες των δυο μεγάλων τάξεων έψαλλαν το τροπάριο των Τριών Ιεραρχών, στο οποίο πολλές ημέρες πριν προετοιμαζόταν κατάλληλα. Ένας μαθητής μάθαινε και έλεγε τον «Απόστολο» της ημέρας, ένας το «Πάτερ ημών» και ένας το «Πιστεύω». Ο Διευθυντής ή κάποιος δάσκαλος εκφωνούσε τον πανηγυρικό της ημέρας. Μετά το πέρας της Θείας Λειτουργίας και πριν από την απόλυση τελείται το ιερό Μνημόσυνο «υπέρ των αοιδίμων δωρητών και ευεργετών των Ενοριακών Σχολείων». Μετά την Απόλυση της θείας Λειτουργίας διανέμεται το κόλλυβο και ακολουθεί δεξίωση στα Σχολεία. (Βλ. Αθανασίου Θ. Τσακνάκη, Επανομή, Ιστορία – Λαογραφία , Χρονικά Χαλκιδικής 1969, τ. 17 – 18, σ. 16).

Είναι ελάχιστα τα Σχολεία στον Ελλαδικό χώρο, που τιμούν με τόση λαμπρότητα και εκκλησιαστικό φρόνημα τους δωρητές των Σχολείων και παράλληλα πανηγυρίζουν λειτουργικά την ιερή μνήμη των «Τριών Μεγίστων φωστήρων».

ΕΘΙΜΑ ΤΗΣ ΕΠΑΝΟΜΗΣ - ΤΟ ΕΘΙΜΟ ΤΟΥ «ΘΡΟΝΟΥ» ΤΩΝ ΘΕΟΦΑΝΕΙΩΝ

Ένα παμπάλαιο έθιμο, σύμφωνα με την προφορική παράδοση της Επανομής, είναι ο στολισμός του «Θρόνου» των Θεοφανείων με λεμόνια και πορτοκάλια καθώς επίσης και με λουλούδια της εποχής.

Ο πρώτος που δίνει λεπτομερείς πληροφορίες γύρω από το έθιμο αυτό είναι ο αείμνηστος Επανομίτης δάσκαλος Αθανάσιος Τσακνάκης. (ΒΛ. Επανομή, Ιστορία – Λαογραφία, Χρονικά της Χαλκιδικής 1969, τ. 17 – 18, σ.113 – 114). Λίγες μέρες πριν από την εορτή των Θεοφανείων, τα μέλη των Εκκλησιαστικών Επιτροπών των δυο Ενοριών Παναγίας και Αγίου Γεωργίου, ύστερα από συνεννόηση, μίσθωναν δυο σούστες και μετέβαιναν στη Θεσσαλονίκη. Εκεί διενεργούσαν έναν πρόχειρο μειοδοτικό διαγωνισμό μεταξύ των μανάβηδων της φρουταγοράς, για την αγορά πορτοκαλιών και λεμονιών προκειμένου μ’ αυτά να στολίσουν το «Θρόνο» και να διακοσμήσουν τους Ναούς. Σήμερα τα πορτοκάλια και τα λεμόνια έρχονται από τη λαχαναγορά της Θεσσαλονίκης χωρίς την παραπάνω διαδικασία. Η αγορά και η μεταφορά ανατίθεται μεμονωμένα για κάθε Ενορία σε μεταφορέα.

Την παραμονή των Θεοφανείων, μετά τη Θεία Λειτουργία, μια ομάδα γυναικών ασχολείται με το στόλισμα του «Θρόνου», που μοιάζει με το κουβούκλιο του Επιταφίου. Στο επάνω μέρος έχει τεμνόμενα τόξα και στην κορυφή του ένα ξύλινο ομοίωμα περιστεριού, που συμβολίζει το Άγιο Πνεύμα. Στο πίσω μέρος και πάνω από τα τεμνόμενα τόξα προεξέχουν δυο ξύλινα εξαπτέρυγα και ο σταυρός στη μέση. Με βελόνα και χοντρό σπάγγο αρμαθιάζουν εναλλάξ από ένα πορτοκάλι και ένα λεμόνι τα οποία δένονται στη συνέχεια στα τόξα και στους ορθοστάτες του «Θρόνου». Ενδιάμεσα παρεμβάλλονται εποχιακά λουλούδια, συνήθως πρασινάδα από ταφλάνια.

Σήμερα λόγω των θερμοκηπίων, υπάρχει η δυνατότητα να χρησιμοποιηθεί μεγάλη ποικιλία λουλουδιών. Τα πορτοκάλια και τα λεμόνια διακοσμούνται με χρυσόσκονη και μοσχοκάρφια.

Αφού ολοκληρωθεί το στόλισμα του «Θρόνου», τοποθετείται στη βάση του η εικόνα της Βαπτίσεως του Χριστού. Στη συνέχεια ο «Θρόνος» μεταφέρεται και στήνεται στο μεσαίο κλίτος του Ναού, κάτω από τον πρώτο πολυέλαιο. Ακριβώς πάνω από το «Θρόνο» κρέμεται ένα στεφάνι στολισμένο με χρυσωμένα λεμόνια και πορτοκάλια και ενδιάμεσα από λουλούδια. Επίσης αρμαθιές από ένα λεμόνι και πορτοκάλι και χρωματιστές κορδέλες διακοσμούν τις εικόνες, τους πολυελαίους, τις κανδήλες και γενικά όλο το Ναό.

Το μεσημέρι, όλοι όσοι ασχολήθηκαν με το στόλισμα του «Θρόνου» και τη διακόσμηση του Ναού, μαζί με τον Ιερέα και τους επιτρόπους, παρακάθονται σε κοινό τραπέζι με νηστήσιμα φαγητά. Μετά το φαγητό, τις διάφορες άλλες μικροεργασίες και τη γενική καθαριότητα του Ναού, κλείνει ο Ναός, ώστε ολοκάθαρος και πανέτοιμος να δεχτεί την άλλη ημέρα τους πιστούς.

Την επομένη, ανήμερα των Θεοφανείων, μετά τη Θεία Λειτουργία και πριν από την Απόλυση, όταν πλησιάζει η ώρα για την ακολουθία του Μεγάλου Αγιασμού, χτυπούν ρυθμικά συγχρόνως οι καμπάνες και των δυο ενοριών. Στα προαύλια των Ιερών Ναών σχηματίζονται οι πομπές, καθώς προπορεύονται τα εξαπτέρυγα, τα φανάρια και τα λάβαρα. Ακολουθούν οι ψάλτες, ο Ιερέας και πίσω στη μέση ο στολισμένος «Θρόνος» βασταζόμενος από τέσσερις νέους που εναλλάσσονται κατά τη διαδρομή. Τέλος ακολουθεί το πλήθος των πιστών.

Οι εκκλησιαστικές πομπές φτάνουν, στην κεντρική πλατεία και πάνω σε ειδική εξέδρα στήνονται οι «Θρόνοι», ο ένας πλάι στον άλλο, μαζί με του Ιερείς και τους ψάλτες. Το εκκλησίασμα και των δυο Ενοριών καλύπτει όλη την πλατεία. Μπροστά από κάθε «Θρόνο» τοποθετείται τραπέζι και πάνω σ’ αυτό το δοχείο του Αγιασμού με νερό, καθώς επίσης το Ιερό Ευαγγέλιο, ο Σταυρός και κλάδοι βασιλικού.

Στη συνέχεια τελείται η ακολουθία του Μεγάλου Αγιασμού. Παλαιότερα στην κεντρική πλατεία υπήρχε ένα μεγάλο πηγάδι και εκεί έψαλλαν τον Αγιασμό. Τη στιγμή κατά την οποία ψάλλεται το Απολυτίκιο της εορτής και οι Ιερείς βυθίζουν τον Τίμιο Σταυρό μέσα στο ειδικό δοχείο με το νερό, προκειμένου να το αγιάσουν και ενώ ακούγεται η φράση «… και το πνεύμα εν είδει περιστεράς…» πλήθος άσπρων περιστεριών απολύεται μέσα από το πλήθος των πιστών και από τα μπαλκόνια των γύρω σπιτιών.

Οι πομπές, μετά την τέλεση της ακολουθίας του Μεγάλου Αγιασμού, επιστρέφουν στους Ναούς. Εκεί τελείται η Απόλυση και στη συνέχεια διανέμεται το Αντίδωρο, ραντίζονται οι πιστοί και, αφού πάρουν μέσα σε ειδικό φιαλίδιο Μέγα Αγιασμό, ξεκινούν για τα σπίτια τους να τα αγιάσουν.

Από το έτος 1988 καθιερώθηκε μετά από πρωτοβουλία του Πρωτοπρεσβυτέρου Αθανασίου Κατζιγκά και σε συνεργασία με τον τότε μακαριστό Εφημέριο Αγίου Γεωργίου παπα – Αστέριο Παρταλιό, στην παραλία του Όρμου Επανομής, περίπου στις 12 το μεσημέρι, να τελείται η ακολουθία της ρίψεως του Τιμίου Σταυρού στα θαλάσσια ύδατα.

Την άλλη ημέρα, εορτή του αγίου Ιωάννου του Προδρόμου, μετά τη θεία Λειτουργία ομάδες ενοριτών με επικεφαλής του Εκκλησιαστικούς Επιτρόπους περιέρχονται την Ενορία αφήνοντας σε κάθε σπίτι από ένα πορτοκάλι και λεμόνι ως ευλογία.

Μπορεί ο τρόπος εορτασμού των Θεοφανείων στην Επανομή και κυρίως ο στολισμός του «Θρόνου» να μην έχει ακριβώς αντίστοιχα παραδείγματα στον Ελλαδικό χώρο, ωστόσο όμως αναφέρονται ανάλογες περιπτώσεις στολισμού των Ναών με λεμόνια και πορτοκάλια, όπως στην Κερασιά (Καρά Μπουρνού), στα Βασιλικά, στο Μελισσοχώρι (Μπάλτζα) και στο Χορτιάτη. Για την περίπτωση της Κερασιάς το πιο πιθανό είναι το έθιμο να μεταδόθηκε από την Επανομή, λόγω των στενών σχέσεων που υπάρχουν μεταξύ τους. Μια παραλλαγή του εθίμου συναντούμε και στο Λιτόχωρο Πιερίας. (Βλ. Κωνσταντίνου Καλοκύρη, «Τα ιερά δέντρα και το εξ’ ανατολής καταγόμενον Δέντρον των Χριστουγέννων», Επιστημονική Επετηρίς Θεολογικής Σχολής Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης ΙΗ’, 1973, σ. 18 – 19).

Το έθιμο αυτό του «Θρόνου», με τις όποιες κατά τόπους παραλλαγές, νοσταλγεί τη μεταφορά του νου και της ψυχής του πιστού στον οικείο τόπο που έγινε η Βάπτιση του Χριστού, στον Ιορδάνη ποταμό, γι’ αυτό και προσπαθεί έστω και με τον τρόπο αυτό δηλ. με το «Θρόνο» και τους στολισμούς, όπως γινόταν σύμφωνα με μαρτυρίες στην Ανατολή (βλ. Κωνσταντίνου Καλλινίκου Πρωτοπρεσβυτέρου, Ο Χριστιανικός Ναός και τα τελούμενα εν αυτώ , Αθήναι 1958, σ. 156), να αναπαραστήσει το οικολογικό περιβάλλον του Ιορδάνη. Το έθιμο αυτό έχει και συνέχεια σήμερα στην Κεφαλονιά. (ΒΛ. Δημητρίου Λουκάκου, «Χριστουγεννιάτικα και των γιορτών», Αθήνα 1984, σ. 171 – 174).

Σύμφωνα με την προφορική παράδοση της Επανομής το έθιμο είναι παμπάλαιο και δε γνωρίζουμε με ακρίβεια πως έφτασε από τα βάθη της Ανατολής, όπου πρωτοεμφανίστηκε, μέχρι και την Επανομή. Ίσως κάποιοι Επανομίτες προσκυνητές των Αγίων Τόπων (Χατζήδες), αφού είδαν τι γινόταν στα Ιεροσόλυμα το εφήρμοσαν και στην Επανομή. (Για περισσότερες λεπτομέρειες, όσον αφορά τις ρίζες και την προέλευση του εθίμου στην Επανομή, βλ. Θεοχάρη Παζαρά, Ο στολισμός του «Θρόνου» με πορτοκάλια στην Επανομή κατά την εορτή των Θεοφανείων, περιοδικό «Η φωνή της Επανομής», Ιανουάριος 2003, τεύχ. 87).

Σχετικά τώρα με τους συμβολισμούς του εθίμου υπάρχουν διάφορες εικασίες.

Ίσως το εύκολο κύλισμα του λεμονιού και πορτοκαλιού πάνω στη γη, να συμβολίζει την εύκολο πλου των πλοίων, διότι οι Επανομίτες κατά το 1821, ύστερα από παραμονή τριών ή τεσσάρων χρόνων στα νησιά του Αιγαίου, όπου υπήρχε και εκεί το έθιμο αυτό, επέστρεψαν στο χωριό και πιθανόν έφεραν και το έθιμο.

Ίσως, επειδή τα πορτοκάλια και λεμόνια, όπως τοποθετούνται επάνω στο «Θρόνο» σχηματίζουν το σημείο του Σταυρού, δινόταν η ευκαιρία στους Χριστιανούς να αγιάσουν το χωριό σε μια εποχή «που τα ‘σκιαζε όλα η φοβέρα και τα πλάκωνε η σκλαβιά».

Ακόμη, κατά πάσα πιθανότητα, με το μοίρασμα των πορτοκαλιών και των λεμονιών είχαν τη δυνατότητα να μπαίνουν μέσα στα σπίτια, χωρίς να τους υποψιάζονται οι Τούρκοι κατακτητές, μεταφέροντας έτσι επαναστατικά μηνύματα. Θα πρέπει, στο σημείο αυτό, να κάνουμε έναν διαχωρισμό ανάμεσα στο έθιμο του «Θρόνου» και στην τέλεση, της ακολουθίας του Μεγάλου Αγιασμού. Είναι γεγονός ότι το έθιμο του «Θρόνου» έχουμε υποχρέωση και οφείλουμε να το διαφυλάξουμε ως ιερή παρακαταθήκη και όχι απλά να το συνεχίσουμε, αλλά να του δώσουμε και την εκκλησιαστική λαμπρότητα που του αξίζει. Άλλωστε κανένας δεν προσπάθησε να το αλλοιώσει ή να το καταργήσει.

Για ποιο λόγο όμως θα πρέπει να εγκαταλείψουμε το χώρο του Ναού και να τελέσουμε μακριά απ’ αυτόν την Ακολουθία του Μεγάλου Αγιασμού; Σε καμία περιοχή, όπου υπάρχει το έθιμο αυτό, δεν τελείται η ακολουθία του Μεγάλου Αγιασμού εκτός του Ναού. Στην Επανομή επικράτησε, γιατί στην κεντρική πλατεία υπήρχε το πηγάδι και μάλιστα η ακολουθία ετελείτο μετά τη Μεγάλη Δοξολογία, επέστρεφαν στον Ναό και συνεχιζόταν η θεία Λειτουργία. Δε νοείται ο λειτουργός Ιερέας να εγκαταλείπει τη θεία Κοινωνία στην Πρόθεση και να «φεύγει» από τον Ναό για οποιοδήποτε έθιμο. Μόνο στα Ιεροσόλυμα την ημέρα των Θεοφανείων ο Πατριάρχης με τους πιστούς κατέβαινε στον Ιορδάνη ποταμό, όπου και τελούσε για δεύτερη φορά την ακολουθία του Μεγάλου Αγιασμού. Και αν θέλουμε να μείνουμε πιστοί στο Τυπικό της Εκκλησίας μας, θα ακολουθήσουμε αυτό που αναφέρεται στο Ιερατικό «Μετά την Οπισθάμβωνον ευχήν εξερχόμεθα πάντες εν τη φιάλη του αγιάσματος…». (Ιερατικόν Αποστολικής Διακονίας, εκδ. Δ’ 2002, σ. 257).

Η διαφοροποίησή μας λοιπόν είναι όχι στο έθιμο του «Θρόνου» αλλά στο χώρο που τελείται η ακολουθία του Μεγάλου Αγιασμού, που δεν μπορεί να είναι άλλος εκτός από τον Ναό ή τη φιάλη που βρίσκεται στο προαύλιο του Ναού, όπως ορίζει και η εκκλησιαστική τάξη.

ΕΞΩΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΙΕΡΟΥ ΝΑΟΥ ΚΟΙΜΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ ΕΠΑΝΟΜΗΣ

Στην αρχαιότητα και κατά τους μέσους χρόνους οι πόλεις – κράτη, προκειμένου να εξασφαλίσουν την άμυνά τους και να αποτρέψουν την άλωσή τους από τις εχθρικές επιθέσεις, περιμετρικά της πόλεως, έκτιζαν ισχυρά τείχη με ψηλούς πύργους από τους οποίους παρακολουθούσαν τις κινήσεις του εχθρού και προάσπιζαν την πόλη τους.

Κάτι παρόμοιο, με μεταφορική πνευματική σημασία, συμβαίνει και με την Επανομή. Διαπιστώνει κανείς ότι περιμετρικά όλη η Επανομή περικλείεται από εξωκκλήσια και μικρά προσκυνητάρια. Λες και ανυψώνεται το τείχος της Ορθοδοξίας με πύργους τα εξωκκλήσια, οι Άγιοι των οποίων φυλάγουν σκοπιά, προστατεύοντας τους πιστούς από τις επιδρομές των αλλοθρήσκων. Πράγματι κάθε προσπάθεια προσηλυτισμού και κακόδοξης διδασκαλίας από αλλόθρησκους και αιρετικές παραφυάδες έπεσε στο κενό. Στην Επανομή δεν υπάρχει πρόσφορο έδαφος αποδοχής και εξάπλωσης αιρετικών παραφυάδων.

Η Επανομή είχε το δικό της τρόπο με τον οποίο πλαισίωνε, πέρα από τη θεία Λειτουργία, με διάφορες λαϊκές εκδηλώσεις την τιμή προς τους εορταζομένους Αγίους της. Αν και η σπουδαιότερη ενοριακή πανήγυρή της ήταν η 15η Αυγούστου (εορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου), η εορταστική βαρύτητα έπεφτε σε άλλες εορτές, όπως της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος (6 Αυγούστου), που ήταν και η παλαιότερη, και του αγίου Αργυρίου (11 Μαΐου).

Το κάθε πανηγύρι είχε εκτός από τα κοινά χαρακτηριστικά (φαγοπότι, γλέντι) και κάτι το ιδιαίτερο, όπως πάλεμα και ιπποδρομίες. Βέβαια «τιμή μάρτυρος μίμησης μάρτυρος» (Ι, Χρυσοστόμου, Ομιλία εις Μάρτυρας Α’. ΕΠΕ 36, 568. PG 50, 663) αλλά την εποχή εκείνη δεν υπήρχε άλλος τρόπος διασκέδασης και επικοινωνίας των κατοίκων. Σήμερα όλα αυτά έχουν περιοριστεί δίνοντας προτεραιότητα όχι στην ψυχαγωγία, αλλά στη συμμετοχή της ψυχής στο μαρτύριο του Αγίου με την προσέλευση του πιστού στο μυστήριο της Θείας Κοινωνίας.

ΠΑΡΕΚΚΛΗΣΙΑ ΚΑΙ ΠΑΝΗΓΥΡΙΑ

ΚΟΙΜΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ (15 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ)

ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΩΣ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΟΣ (6 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ)

ΑΓΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ (26 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ)

ΑΓΙΑΣ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗΣ (27 ΙΟΥΛΙΟΥ)

ΑΓΙΑΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ (7 ΙΟΥΛΙΟΥ)

ΑΓΙΟΥ ΣΠΥΡΙΔΩΝΑ (12 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ)

ΠΑΜΕΓΙΣΤΩΝ ΤΑΞΙΑΡΧΩΝ (8 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ)

ΑΓΙΟΥ ΘΕΡΑΠΟΝΤΑ (27 ΜΑΙΟΥ)